W wielu budynkach grzejniki kanałowe są już zamontowane od lat. Część z nich pracuje jako konwektory pasywne bez wentylatora, inne mają stare wentylatory, które po latach stają się głośne, zużyte albo całkowicie niesprawne. W obu przypadkach nie zawsze konieczna jest wymiana całego grzejnika kanałowego. O tym, kiedy warto doposażyć istniejący konwektor w wentylator, kiedy lepiej wymienić starą jednostkę wentylatorową i dlaczego ma to znaczenie przy pompach ciepła oraz niskotemperaturowych instalacjach grzewczych, rozmawiamy z Josefem Justem, założycielem czeskiej firmy Elsymco, producenta wentylatorów do grzejników kanałowych.

Redakcja: Elsymco jest producentem wentylatorów do grzejników kanałowych. Jakie problemy najczęściej rozwiązujecie w istniejących instalacjach?
Josef Just: Najczęściej spotykamy się z dwoma sytuacjami. Pierwsza dotyczy grzejników kanałowych, które już mają wentylatory, ale po latach pracy są one głośne, zużyte, wibrują albo przestają działać. W takim przypadku nie chcemy wymieniać całego grzejnika kanałowego, jeśli wanna i wymiennik są nadal w dobrym stanie. Rozwiązaniem jest wymiana starego wentylatora na nowy, cichy wentylator Elsymco.

Druga sytuacja dotyczy pasywnych grzejników kanałowych, czyli takich, które od początku nie miały wentylatora. W wielu instalacjach ich rzeczywista wydajność jest bardzo niska, szczególnie przy dużych przeszkleniach albo po przejściu na pompę ciepła. Tam rozwiązaniem jest doposażenie istniejącego konwektora w wentylator Elsymco.

W obu przypadkach mówimy więc o modernizacji istniejących grzejników kanałowych, a nie o promowaniu montażu nowych konwektorów. Chodzi o to, aby właściciel budynku, mieszkania czy biura mógł lepiej wykorzystać to, co już ma.

Dlaczego pasywny grzejnik kanałowy może mieć tak słabą wydajność?
Grzejnik kanałowy działa tylko wtedy, gdy przez wymiennik przepływa powietrze. Sam wymiennik może być ciepły, ale jeśli powietrze nie przechodzi przez lamele, ciepło nie trafia skutecznie do pomieszczenia.

W grzejniku pasywnym, bez wentylatora, przepływ powietrza zależy wyłącznie od naturalnej konwekcji. Ciepłe powietrze powinno unosić się do góry, a zimniejsze powietrze powinno napływać do kanału. Problem polega na tym, że wiele grzejników kanałowych ma bardzo niską wannę, czasem około 8–10 cm głębokości. Przy tak małej wysokości naturalny „ciąg kominowy" jest bardzo słaby.

Przy dużych przeszkleniach dochodzi jeszcze zimny opad powietrza od szyby. To zimne powietrze może dodatkowo ograniczać naturalny przepływ w konwektorze. W efekcie wymiennik jest ciepły, ale ciepło pozostaje głównie pod kratką i nie trafia w wystarczającej ilości do pomieszczenia.

Czy to dlatego papierowa wydajność grzejnika kanałowego nie zawsze odpowiada rzeczywistości?
Tak. Wydajność podawana w dokumentacji technicznej zależy od warunków pomiaru. W praktyce instalacja pracuje w konkretnym budynku, przy konkretnej głębokości kanału, konkretnej kratce, konkretnym przeszkleniu i konkretnej temperaturze wody.

W grzejnikach pasywnych bardzo duże znaczenie ma rzeczywisty przepływ powietrza. Jeżeli przepływ jest słaby, to nawet dobry wymiennik nie odda do pomieszczenia takiej ilości ciepła, jakiej oczekuje użytkownik.

Dlatego w praktyce często słyszymy: „grzejnik jest ciepły, ale w pokoju nadal jest chłodno". To bardzo typowy objaw. Problemem nie musi być sam wymiennik, tylko brak skutecznego przepływu powietrza przez wymiennik.

Jak montaż wentylatora zmienia pracę takiego konwektora?
Wentylator wymusza przepływ powietrza przez wymiennik. Dzięki temu powietrze nie musi polegać tylko na naturalnej konwekcji. Jest aktywnie prowadzone przez lamele wymiennika, ogrzewa się i trafia do pomieszczenia.

To oznacza, że istniejący wymiennik zaczyna być lepiej wykorzystywany. Właściciel nie musi od razu wymieniać całego grzejnika kanałowego, wycinać wanny, ingerować w podłogę czy robić remontu. W wielu przypadkach wystarczy doposażyć istniejący konwektor w odpowiednio dobrany wentylator.

Właśnie to jest jeden z głównych sensów naszych rozwiązań. Nie namawiamy do wymiany całego urządzenia, jeśli nie jest to konieczne. Najpierw sprawdzamy, czy można poprawić działanie istniejącego konwektora przez dodanie albo wymianę wentylatora.

W poprzednich materiałach pojawiało się stwierdzenie, że wydajność może wzrosnąć nawet o ponad 1000%. Czy to nie brzmi zbyt mocno?
Rozumiem, że taka liczba może brzmieć zaskakująco. Ale trzeba ją właściwie rozumieć. Wentylator nie wytwarza ciepła. On umożliwia wykorzystanie ciepła, które już jest w wymienniku.

Jeżeli pasywny grzejnik kanałowy ma w praktyce bardzo słaby przepływ powietrza, jego rzeczywista moc oddawana do pomieszczenia może być bardzo niska. W skrajnych przypadkach, szczególnie przy niskiej wannie i zimnym powietrzu od dużego okna, konwektor prawie nie oddajeciepła do pomieszczenia, mimo że wymiennik jest ciepły.

Po doposażeniu w wentylator sytuacja zmienia się zasadniczo. Powietrze zaczyna aktywnie przechodzić przez wymiennik. Dlatego wzrost praktycznie wykorzystywanej wydajności może być wielokrotny. W wielu przypadkach przekracza 1000% w stosunku do wcześniejszej pracy pasywnej.

To nie jest magiczne zwiększenie mocy źródła ciepła. To jest uruchomienie przepływu powietrza, bez którego wymiennik nie mógł skutecznie pracować.

Jakie znaczenie ma to przy pompach ciepła?
Bardzo duże. Pompa ciepła pracuje najkorzystniej przy możliwie niskiej temperaturze wody grzewczej. Jeżeli jednak istniejące grzejniki kanałowe przy niższej temperaturze nie są w stanie przekazać wystarczającej ilości ciepła do pomieszczenia, użytkownik podnosi temperaturę zasilania. A to pogarsza warunki pracy pompy ciepła.

Pasywny konwektor bez wentylatora jest szczególnie wrażliwy na obniżenie temperatury wody. Niższa temperatura wymiennika oznacza słabszy naturalny ciąg. Jeżeli już wcześniej przepływ powietrza był niewielki, po przejściu na niższą temperaturę może być jeszcze gorzej.

Wentylator pomaga uniezależnić działanie konwektora od słabej naturalnej konwekcji. Dzięki wymuszonemu przepływowi można lepiej wykorzystać wymiennik również przy niższej temperaturze wody. To może pomóc dostosować istniejące grzejniki kanałowe do pracy z pompą ciepła bez wymiany całej instalacji grzewczej.

A co z kotłami kondensacyjnymi?
Zasada jest podobna. Kocioł kondensacyjny najlepiej wykorzystuje swój potencjał wtedy, gdy instalacja może pracować z niższą temperaturą wody i gdy do kotła wraca możliwie chłodna woda. Jeżeli grzejniki kanałowe nie oddają wystarczającej ilości ciepła, użytkownik często podnosi temperaturę zasilania. To może ograniczać efekt kondensacji.

Jeżeli przez zastosowanie wentylatora poprawimy odbiór ciepła z wymiennika, w wielu instalacjach można rozważyć pracę przy niższych parametrach wody. Oczywiście zawsze zależy to od całej instalacji, strat ciepła budynku i regulacji hydraulicznej. Ale z punktu widzenia zasady działania wentylator może pomóc lepiej dopasować istniejący grzejnik kanałowy do nowoczesnego źródła ciepła.

Drugi problem to stare wentylatory. Dlaczego po latach stają się tak uciążliwe?
W starszych grzejnikach kanałowych często stosowano wentylatory z silnikami AC. Wiele z nich nie było szczególnie cichych nawet jako nowe. Po 15, 20 czy więcej latach pracy dochodzi zużycie mechaniczne: łożyska, luzy, zabrudzone lub niewyważone wirniki, drgania i problemy z regulacją.

Do tego dochodzi konstrukcja samego konwektora. Wentylator jest umieszczony w metalowej wannie, która może przenosić i wzmacniać drgania. Użytkownik słyszy więc nie tylko sam wentylator, ale również rezonans konstrukcji.

Typowe objawy to buczenie, drgania, brzęczenie, pisk przy rozruchu, nierównomierna praca albo sytuacja, w której wentylator w ogóle się nie uruchamia. W takich przypadkach często nie ma sensu naprawiać starego wentylatora jako pojedynczego elementu. Zwykle skuteczniejsza jest wymiana całej sekcji wentylatorowej.

Dlaczego nie naprawiać starych wentylatorów?
W wielu przypadkach wentylator jest produkcyjnie traktowany jako jeden zespół. Rozbieranie go, naprawianie starego silnika, łożysk czy elementów wirujących bywa technicznie i ekonomicznie nieopłacalne.

Nawet jeśli uda się poprawić jeden element, nadal pozostaje stara konstrukcja, zużyty silnik, stara regulacja i często wyższy poziom hałasu. Dlatego my zwykle nie proponujemy naprawy starego wentylatora, tylko jego wymianę na nowy wentylator Elsymco dobrany do konkretnego konwektora.

To jest dla użytkownika bardziej przewidywalne rozwiązanie. Celem jest cichy, stabilny i długoterminowy efekt, a nie tymczasowe zmniejszenie hałasu.

Czym wentylatory Elsymco różnią się od typowej zamiany „jeden za jeden"?
Elsymco nie jest tylko dystrybutorem przypadkowych wentylatorów. Jesteśmy producentem. Od 18 lat rozwijamy i produkujemy wentylatory do grzejników kanałowych. Dostarczamy rozwiązania do różnych zastosowań i na różne rynki.

Bardzo ważną częścią naszych rozwiązań są własne opatentowane silniki EC, opracowane w Czechach. Te silniki należą do światowej czołówki rozwiązań w swojej klasie. Zostały zaprojektowane specjalnie z myślą o cichej, oszczędnej i płynnie regulowanej pracy w ograniczonej przestrzeni grzejników kanałowych.

Dzięki własnemu rozwojowi mamy wpływ na parametry całej jednostki: hałas, pobór energii, regulację, wymiary, stabilność pracy i trwałość. To ma znaczenie szczególnie w pomieszczeniach mieszkalnych, biurach, hotelach czy apartamentach, gdzie użytkownik bardzo szybko zauważy każdy nieprzyjemny dźwięk.

Czy modernizacja wymaga prac budowlanych?
W większości przypadków nie. To jest jedna z głównych zalet modernizacji wentylatorowej. Jeśli wanna i wymiennik są w dobrym stanie, zwykle nie trzeba kuć podłogi, wyjmować całego grzejnika kanałowego ani ingerować w posadzkę.

Praca koncentruje się na części wentylatorowej, zasilaniu i sterowaniu. W zależności od sytuacji możemy przygotować rozwiązanie do montażu przez instalatora, lokalną firmę serwisową albo technicznie sprawnego użytkownika. W bardziej złożonych przypadkach właściwsza jest profesjonalna wymiana lub montaż.

Naszym celem jest szybka, czysta i praktyczna modernizacja istniejącego grzejnika kanałowego. Nie remont dla remontu, tylko rozwiązanie konkretnego problemu: słabej wydajności albo hałasu.

Kiedy właściciel konwektora powinien rozważyć kontakt z producentem wentylatorów?
Warto to zrobić w kilku sytuacjach.

Po pierwsze, gdy grzejnik kanałowy jest ciepły, ale pomieszczenie nadal się nie dogrzewa. To często oznacza problem z przepływem powietrza.

Po drugie, gdy budynek przechodzi na pompę ciepła lub niższą temperaturę wody grzewczej i istniejące konwektory przestają wystarczać.

Po trzecie, gdy stary wentylator hałasuje, wibruje, nie uruchamia się albo działa nieregularnie. Po czwarte, gdy nie są już dostępne oryginalne części zamienne do starego grzejnika kanałowego.

W każdej z tych sytuacji nie trzeba od razu zakładać wymiany całego urządzenia. Często warto najpierw sprawdzić, czy wystarczy doposażenie lub wymiana wentylatora.

Co powinien przesłać klient albo instalator do wstępnej oceny?
Najczęściej wystarczą podstawowe informacje i zdjęcia. Prosimy o zdjęcie grzejnika kanałowego po zdjęciu kratki, wymiary wanny, czyli długość, szerokość i głębokość, zdjęcie wymiennika oraz informację, czy w konwektorze jest już wentylator.

Jeżeli jest stary wentylator, dobrze jest sfotografować również jego tabliczkę znamionową, sposób podłączenia, przewody i termostat lub regulator. Przydatna jest także informacja o źródle ciepła: czy jest to kocioł, pompa ciepła, sieć ciepłownicza czy inny system.

Na podstawie takich danych możemy wstępnie ocenić, czy właściwym rozwiązaniem będzie doposażenie pasywnego konwektora w wentylator, wymiana starego wentylatora, przygotowanie rozwiązania na miarę albo najpierw kontrola hydrauliki i stanu wymiennika.

Czy każde urządzenie da się w ten sposób zmodernizować?
Nie każde. Trzeba być uczciwym. Jeżeli wymiennik jest uszkodzony, mocno zabrudzony, zapowietrzony albo nie ma odpowiedniego przepływu wody, sam wentylator problemu nie rozwiąże. Podobnie, jeśli w wannie nie ma miejsca na bezpieczny montaż lub instalacja elektryczna nie pozwala na odpowiednie zasilanie i sterowanie.

Dlatego zawsze zaczynamy od oceny konkretnego przypadku. Wentylator jest bardzo skutecznym rozwiązaniem wtedy, gdy problemem jest brak przepływu powietrza albo stary, niesprawny wentylator. Nie zastępuje jednak prawidłowo działającej instalacji wodnej.

Jak podsumowałby Pan główną korzyść modernizacji wentylatorowej?
Najważniejsze jest to, że właściciel istniejącego grzejnika kanałowego nie musi od razu myśleć o kosztownej wymianie całego urządzenia. Jeżeli wanna i wymiennik są w dobrym stanie, można często znacząco poprawić działanie konwektora przez doposażenie lub wymianę wentylatora.

W przypadku pasywnych grzejników chodzi głównie o zwiększenie rzeczywistej wydajności. W przypadku starszych aktywnych grzejników chodzi najczęściej o ciszę, niezawodność, niższe zużycie energii i lepszą regulację.

Elsymco jako producent wentylatorów do grzejników kanałowych skupia się właśnie na tych dwóch obszarach: doposażeniu istniejących konwektorów bez wentylatora oraz wymianie starych, głośnych lub niesprawnych wentylatorów na nowoczesne, ciche rozwiązania EC.

Informacja redakcyjna/kontakt
Elsymco jest czeskim producentem wentylatorów do grzejników kanałowych z 18-letnim doświadczeniem. Firma opracowuje i produkuje własne wentylatory oraz opatentowane silniki EC przeznaczone do cichej, oszczędnej i płynnie regulowanej pracy w konwektorach kanałowych.

Więcej informacji:
www.elsymco.pl
www.airjoys.pl